ستاره هایی که وارد عرصه سیاسی می شوند!

بسم الله الرحمن الرحیم

همزمان با ثبت نام کاندیداهای انتخابات مجلس شورای اسلامی، اخبار جالب و بعضا عجیبی از ثبت نام افراد مختلف برای انتخابات شنیده می شود. معمولا در دوره های مختلف انتخابات حداقل یک گزارش صدا وسیما به این مسئله می پردازد. از جوانی که با تیپ و قیافه کابویی برای انتخابات ریاست جمهوری ثبت نام می کند تا آحاد مختلف مردم که برای شیرین کاری و سلفی گرفتن و شرط بندی خود را به عنوان کاندید انتخاباتی معرفی می کنند.

اما پدیده ای که سال هاست - نه تنها در کشور ما بلکه در همه جای دنیا - دست به گریبان دموکراسی و مردم سالاریست ، مسئله ثبت نام ستاره ها در انتخابات است. مخصوصا اینکه در بعضی از انتخابات ها ، هیچ قانونی برای رد صلاحیت این افراد یا ممنوعیت حضورشان وجود ندارد. فارغ از اینکه حضور ستاره ها تاکنون چقدر در عرصه سیاسی جمهوری اسلامی موثر بوده است ، می خواهیم به بررسی اجمالی این مسئله بپردازیم؛ حضور ستاره ها در انتخابات خوب است یا خیر؟!

1- مهمترین مسئله در بررسی حضور ستاره ها در عرصه انتخابات، سرمایه ی اجتماعی ایشان است. ستاره ها با پشتوانه یک محبوبیت اجتماعی وارد انتخابات می شوند. در یک جامعه  ایده آل ، مردم افراد را بر اساس صلاحیتشان به مسئولیت می رسانند. در واقع مقدار صلاحیت کاندیداها ، با مقدار محبوبیتشان رابطه مستقیم دارد. اما در مورد ستاره ها این گونه نیست. یک ستاره وقتی کاندید انتخابات مجلس می شود قبل از ارائه هر گونه طرح و برنامه ، صاحب محبوبیت است و چه بسا به واسطه این محبوبیت پیروزی اش قطعی باشد.

2- ستاره ها وقتی وارد عرصه سیاست می شوند جز در دو حالت قرار نمی گیرند. یا اینکه در مسیر قبلی ِ خود ، به دنبال پررنگ تر کردن نقش خود در ذهن مخاطب هستند و به ستاره بازی ادامه می دهند. یا اینکه در جریانات سیاسی موجود ، هضم می شوند. دلیل این هضم شدن کاملا معلوم است ، یک ستاره ، هر چقدر هم که از سطح تفکر و ادراک سیاسی بالایی برخورد باشد ، باز هم عقبتر از کارکشتگان عرصه سیاست – مخصوصا جامعه رانتخواران و مفسدین محترم – است. با این وجود می توان حدس زد که حضور ستاره ها در عرصه سیاست ، هیچ منفعتی برای کشور نخواهد داشت.

با این حال بعید است بتوان قانون مشخصی درباره ممنوعیت حضور ستاره ها در عرصه سیاست وضع کرد ، همچنان که در برخی از کشورهای پیشرفته همچنان این آسیب وجود دارد. در این شرایط تنها راهی که برای جلوگیری از این آسیب وجود دارد ، آگاه کردن مردم از وظایف و کارکردهای جایگاه های انتخابی(مثل نمایندگی ها) است.

ستاره کیست؟!

بسم الله الرحمن الرحیم

«ستاره» کیست؟

ما واژه «سوپراستار» و «سلبریتی» را زیاد شنیده ایم و استعمال می کنیم. ترجمه ای که برای این واژه مطرح شده ، «ستاره» است. ستاره ها کسانی هستند  که بین مردم شهرت و محبوبیت دارند و در تعریفی دقیق تر ، کسانی هستند که ارزششان در بین مردم به شهرت و محبوبیتشان وابسته است. بنابر این هر فرد مشهور و معروفی را نمی توان ستاره نامید. غالبا ستاره ها ، چهره هایی از بین بازیگرها ، هنرمندها و ورزشکاران هستند؛ بله؛ همانطور که می بینید ستاره ها همگی ، با رسانه ها نسبت دارند. یک بازیگر ، تا وقتی در رسانه دیده می شود ، ستاره است. بنابر این همه ی بازیگران را هم نمی توان ستاره نامید؛ خواه اینکه در میان مردم مشهور باشند و در رسانه ها هم دیده شوند.

با این وجود ، می توانیم به این نتیجه برسیم که در مورد «ستاره بودن» نمی توان قضاوت خوب یا بد کرد یا لااقل نمی توان به راحتی قضاوت کرد. در این نوشته تنها می خواهیم برخی از ویژگی های ستاره ها را مرور کنیم.

+  ستاره ها تا هوادار دارند ، ستاره هستند.

یک بازیگر، هر چقدر هم که در کارش حرفه ای باشد ، تا وقتی طرفدار و هواداری نداشته باشد ، ستاره نامیده نمی شود. ستاره ها لزوما هوادار دارند ، هوادارانی که پیگیر اوضاع و احوال آنها هستند و حتی خصوصی ترین زوایای زندگی آنها ، از چشمشان دور نمی ماند.ضمن این که ستاره ها علاوه بر داشتن دوستان سرسخت و پیگیر ، از نعمت وجود دشمن نیز بی بهره نیستند! در واقع ستاره ها ، مخالفان سرسختی دارند، این مخالفان می توانند طرفداران رقبای آنها یا طرفداران سابقشان باشند که بعد از مدتی به خاطر دلایلی از ستاره محبوبشان متنفر شده اند.

+ ستاره ها ، رسانه ها را دوست دارند.

همانطور که گفته شد ، ستاره ها نسبت خوبی با رسانه ها دارند، بی دلیل نیست که اکثر بازیگران مشهور و چهره های معروف ، در شبکه های اجتماعی فعال هستند. البته رسانه ها نیز از این ظرفیت به نحو احسن استفاده می کنند که در نوشته دیگری مفصلا توضیح داده خواهد شد.

+ حاشیه از اجزاء جدانشدنی ستاره هاست.

اغراق نیست اگر بگوییم ستاره ها با حواشی متولد می شوند و با حواشی شان می میرند. اشتباه نکنید؛ در اغلب این حاشیه ها ، ستاره ها نقشی ندارند و مقصر نیستند ، بلکه این مردم ، هواداران و رسانه ها هستند که دوست دارند ستاره ها را با حواشی درگیر کنند تا واکنش های آنان را در مقابل حواشی بسنجند و بتوانند آنها را مورد تمجید یا تقبیح قرار دهند.

+ ستاره ها با هم در ارتباط اند.

ستاره ها روابط خوبی با یکدیگر دارند ، آنها از یکدیگر کمک می گیرند ، پست های یکدیگر را لایک می کنند ، در میهمانی های هم شرکت می کنند و سعی میکنند ارتباطات خود را تداوم بخشند. این ارتباطات برای مردم جذاب و دیدنیست و یکی از زیست گاه های حاشیه ها ، نحوه ی همین ارتباطات است.

+ ستاره ها در همه موضوعات حرف یا حرکتی دارند.

همانطور که می دانیم ستاره دوستی و ستاره پرستی از طرف هواداران ، معمولا برای ارضای حس نیاز به الگو و فرد برتر ابراز می شود. به خاطر همین هواداران ستاره ها دوست دارند در همه موضوعات سیاسی ، اجتماعی ، ورزشی ، اعتقادی و سلایق و علایق شخصی نظرات و واکنش هایی از آنها ببینند. بسیار دیده ایم که از ورزشکار درخواست می کنند درباره فلان موضوع سیاسی اظهار نظر کند تا تکلیف هوادارانش مشخص شود. این مطالبه معمولا با جواب مثبت ستاره ها همراه می شود ؛ البته در اینجا مقدار هوش و ذکاوت هر فرد در برخورد با هوادارانش تعیین کننده است. به هر حال ستاره ها در رسانه ها درباره همه مواردی که می توانند حرف میزنند ؛ سلایق شخصی مثل نوع لباس پوشیدن و رفتار با خانواده ، ابراز عقیده مثل نفی خشونت و صلح جویی ، ابراز محبت نسبت به میهن و . . .

 + مخاطبین و هواداران ستاره ها سیال اند.

ستاره ها مخاطبین سیالی دارند ، به این معنا که ممکن است در طول چند سال همه هواداران خود را از دست بدهند و در واقع ستاره بودن را از دست بدهند و همچنین می توانند در مدت زمان کوتاهی ، طرفداران و هواداران زیادی به دست آورند. در واقع این تعداد هواداران ستاره هاست که میزان اهمیت آنها را تعیین می کند.

+ غالبا شخصیت رسانه ای ستاره ها با شخصیت واقعیشان تفاوت قابل ملاحظه ای دارد.

آخرین نکته در مورد ستاره ها ، تفاوت شخصیت واقعی آنها با شخصیت رسانه ای شان است. این تفاوت را نباید به حساب دورویی و نفاق و چند چهره بودن گذاشت ؛ چرا که این تفاوت اختیاری عمدی نیست بلکه ستاره ها مجبورند این تفاوت را بپذیرند و با آن زندگی کنند. اگر نکات قبلی را خوانده باشید به راحتی می توانید دلیل این تفاوت را بفهمید. ستاره ها مجبورند نیازهای هوادارانشان را تامین کنند ، این نیازها باعث می شود هر رفتار آنها زیر نظر باشد و برای هر کاری ملاحظات هواداران را در نظر بگیرند.

ستاره هایی که اخلاق را ذبح می کنند!

بسم الله الرحمن الرحیم

اخباری که این روزها درباره دو نفر از مجریان صدا و سیما مطرح شده است ، بیش از هر چیز نموداری از اوضاع نا به سامان فرهنگ ، اخلاق و رسانه در کشور ماست، برای درک این موضوع کافیست به این چند سوال کلیدی پاسخ داده شود:

1-      چه کسانی برای ما ستاره می سازند و ستاره ها از کجا ستاره می شوند؟

2-      فرآیند ستاره شدن در کشور ما چگونه است؟ بر اساس مهارت هاست یا اخلاقیات یا روابط یا اعتقادات شخصی یا ...

3-      هیچ سیاست کوتاه مدت یا دراز مدتی در ستاره سازی داریم؟ اصلا میدانیم هدفمان از ستاره سازی چیست؟ و آیا اصلا میفهمیم داریم ستاره می سازیم؟!!

4-      با ستاره هایمان چه کار میکنیم ؟ آیا سیاست مشخصی برای حفظ جایگاه آنان در بین مردم و یا بهره برداری از ظرفیت های اجتماعی آنان داریم ؟

5-      درباره رسانه ها چطور؟ آیا در مدیریت رسانه ها سیاست مشخصی داریم؟ و اصلا به مسئله اخلاق و احتمال آسیب اخلاق در رسانه ها فکر می کنیم؟

6-      فرآیند ساخت خبر در عرصه رسانه ای کشور چگونه است ؟ غیر از این است که هر خبری با هر محتوایی در هر شکلی منتشر و در هر درجه ای از اهمیت بازتاب پیدا می کند؟

7-      نهایتا آیا اخلاق و فرهنگ مردم برای ما مهم است؟ و خود را در این مورد مسئول می دانیم؟ یا اینکه این عرصه را - نه در پناه خدا- که در پناه شیطان رها کرده ایم؟!

مخاطب این سوالات همه ی مردم و مسئولین هستند.